شب گذشته، یکی از سیاسیترین فینالهای تاریخ جام جهانی فوتبال برگزار شد. فینال جام جهانی ۲۰۲۶ تنها رویارویی دو تیم ملی اسپانیا و آرژانتین نبود؛ بلکه نماد تقابل دو تفکر متضاد در سطح جهانی بود: تفکر حمایت از مظلوم در برابر تفکر حمایت از ظالم. پیروزی مقتدرانه تیم اسپانیا شعله امید را یک بار دیگر در دل حامیان فلسطین روشن کرد. این بازی فراتر از مستطیل سبز، به عرصهای برای یارکشیهای سیاسی و دیپلماتیک تبدیل شده بود که نتیجه آن، فراتر از یک جام، به پیروزی یک گفتمان در برابر گفتمان دیگر تعبیر میشد. وقتی سوت پایان بازی به صدا درآمد، نه تنها قهرمانی اسپانیا جشن گرفته شد، بلکه پیام واضحی به جهان مخابره گردید که حمایت از عدالت و مظلومیت همچنان در قلب میلیونها انسان در سراسر جهان جای دارد و صدای عدالتخواهی خاموش نخواهد شد.
فینال جام جهانی ۲۰۲۶؛ نبردی فراتر از فوتبال
میگویند فوتبال از سیاست جداست. در مقام حرف و کلام، این سخنی منطقی و دلنشین است و عملاً باید همینطور باشد. اما واقعیت این است که فوتبال در دهههای اخیر، با شدت و ضعفی به بخشی از سیاست در سطوح داخلی، منطقهای و بینالمللی تبدیل شده است. بهجرأت میتوان گفت که فینال جام جهانی ۲۰۲۶ میان آرژانتین و اسپانیا، یکی از سیاسیترین فینالهای تاریخ این رقابتها بود. این بازی فراتر از یک مسابقه ورزشی، به نماد آشکار تقابل و شکافی عمیق در سیاست و افکار عمومی جهان پیرامون مناقشه فلسطین و اسرائیل بدل شده بود؛ مناقشهای که جنگ غزه کفه این تقابل را حتی در آمریکا و اروپا به نفع فلسطین سنگینتر کرده است.
در یک سو، آرژانتین تحت رهبری «خاویر میلی» قرار داشت که از زمان به قدرت رسیدن در سال ۲۰۲۳، متحدی سرسخت و بیپروا برای رژیم صهیونیستی بوده است. در سوی دیگر، اسپانیا به نخستوزیری «پدرو سانچز» قرار داشت که در زمره منتقدان جدی سیاستهای رژیم صهیونیستی در جنگ غزه جای گرفته و همواره از مواضع حمایتی خود نسبت به فلسطین کوتاه نیامده است.
این حمایت تنها به راهروهای سیاست محدود نمانده و به بطن جامعه اسپانیا نیز رسوخ کرده است؛ به نحوی که این کشور در سه سال اخیر همواره کانون راهپیماییهای گسترده مردمی در حمایت از فلسطین و غزه بوده است. رویکردی که حتی در فوتبال این کشور نیز نمود یافته و مواضع پپ گواردیولا، سرمربی نامدار اسپانیایی، در حمایت از فلسطین نمونه عینی از آن است. گواردیولا در اظهاراتی تأثیرگذار گفته بود: «ما آنها را تنها گذاشتهایم اما با تمام وجود کنارشان هستم» و در بیانیهای دیگر با غرور اعلام کرد: «من یک فلسطینیام.» این سخنان از سوی یکی از بزرگترین مربیان تاریخ فوتبال جهان، بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشت.
مواضع متضاد دولتهای اسپانیا و آرژانتین در قبال فلسطین
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، یکی از نخستین رهبران جهان بود که پس از آغاز حملات وحشیانه رژیم صهیونیستی به غزه، دولت فلسطین را به رسمیت شناخت. اسپانیا در سال میلادی گذشته بستهای متشکل از ۹ اقدام علیه اسرائیل را اتخاذ کرد که از جمله آنها میتوان به تحریم دائمی تسلیحاتی رژیم صهیونیستی و تعهد به افزایش کمکها به مردم فلسطین اشاره کرد. سانچز همواره خواهان پایان یافتن جنگ غزه بوده و حتی در اظهاراتی صریح گفته است: «به اعتراضات حامیان فلسطین در کشورم افتخار میکنم.»
در مقابل، خاویر میلی، رئیسجمهور آرژانتین، طی چند سال گذشته متحدی سرسخت برای اسرائیل بوده است. البته ناگفته نماند که در آرژانتین، یک شکاف معنادار میان سیاست رسمی دولت و افکار عمومی این کشور در قبال اسرائیل وجود دارد. بر اساس گزارش سایت آمریکایی المانیتور، ۵۵ درصد از مردم آرژانتین نگاهی منفی به اسرائیل دارند، در حالی که تنها ۲۱ درصد دارای نظر مثبتی نسبت به آن هستند.
همین سیاست متفاوت دولتهای آرژانتین و اسپانیا در قبال مناقشه اسرائیل و فلسطین، باعث شده بود تا فینال جام جهانی ۲۰۲۶ به هماوردی میان هواداران فلسطین و اسرائیل بدل شود. حجم محتواها، کامنتها و گزارشها در رسانههای مختلف پیرامون این فینال، گواهی بر این مدعاست که بسیاری از مخاطبان، این بازی را نه یک رقابت صرفاً حرفهای، بلکه نبردی نمادین بر سر مناقشه فلسطین و اسرائیل میدیدند.
حواشی و نمادهای حمایت از فلسطین در فینال جام جهانی ۲۰۲۶
فینال جام جهانی ۲۰۲۶ صحنه نمایش نمادهای قدرتمند حمایت از فلسطین بود. لامین یامال، ستاره جوان تیم ملی اسپانیا که یکی از درخشانترین بازیکنان این تورنمنت لقب گرفته بود، پیش از این در جشن قهرمانی بارسلونا در لالیگا در ماه می ۲۰۲۶، با در دست گرفتن پرچم فلسطین، موجی از حمایت جهانی را برانگیخته بود. پدرو سانچز در واکنش به این حرکت گفته بود: «لامین صرفاً همبستگی با فلسطین را که میلیونها اسپانیایی احساس میکنند، ابراز کرد. یک دلیل دیگر برای افتخار به او.» این اقدام یامال با انتقاد شدید اسرائیل کاتز، وزیر دفاع رژیم صهیونیتسی روبرو شد، اما یامال را در چشم میلیونها حامی فلسطین به قهرمانی مردمی تبدیل کرد.
از سوی دیگر، خاویر باردِم، بازیگر مشهور اسپانیایی و از حامیان پرشور تیم ملی اسپانیا، در طول مسابقات جام جهانی بارها پرچم فلسطین را در دست داشت. این حرکات نمادین نشان میداد که حمایت از فلسطین در اسپانیا فراتر از سیاست رسمی، به فرهنگ عامه و هنر نیز رسوخ کرده است.
حبیب نورمحمدوف، قهرمان افسانهای UFC و از حامیان صریح آرمان فلسطین، با انتشار استوری در اینستاگرام، فینال را «مسابقهای میان آرژانتینِ دوستدار اسرائیل و اسپانیایِ دوستدار فلسطین» توصیف کرد و افزود: «میدانم طرفدار چه کسی هستم.» او همچنین نقلقولی از دیگو مارادونا به اشتراک گذاشت که در آن اسطوره فقید آرژانتین گفته بود: «در قلبم، من فلسطینیام.» این نقلقول به یادآوری مواضع تاریخی مارادونا در حمایت از فلسطین بود؛ او در سال ۲۰۱۲ اعلام کرده بود: «من هوادار شماره یک مردم فلسطین هستم. من به آنها احترام میگذارم و با آنها همدردی میکنم… من بدون هیچ ترسی از فلسطین حمایت میکنم» و در دیدار با محمود عباس در سال ۲۰۱۸ در مسکو به او گفته بود: «در قلبم، من فلسطینیام.»
جالبتر از همه، تماشاگران غزهای بودند که در میان ویرانیهای جنگ، به تماشای بازیهای جام جهانی نشسته بودند. این تصاویر دلخراش و در عین حال امیدبخش، نشان میداد که حتی در شرایط محاصره و بمباران، فوتبال و آرمان فلسطین در کنار یکدیگر زندهاند.
واکنش مقامات اسرائیلی و گرمای بیشتر تقابل
واکنشهای مقامات ارشد رژیم صهیونیستی این فضای دو قطبی را داغتر کرده بود. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، علناً حمایت خود را از تیم آرژانتین ابراز داشته و گفته بود که چشمانتظار پیروزی آرژانتین در جام جهانی است. وی در دیدار با خاخام شیمون اکسل واهَنیش، سفیر آرژانتین در اسرائیل، اظهار داشت: «خاویر، تو دوستی حقیقی هستی. ما به شیوههای گوناگون، از جمله برای بازی فردا، از تو و آرژانتین حمایت میکنیم. موفق باشید.»
علاوه بر نتانیاهو، ایتمار بنگویر، وزیر فوق افراطی رژیم صهیونیستی نیز با جشن گرفتن پیروزی آرژانتین در نیمهنهایی، در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «تکریم، سزاوار اهلِ تکریم است؛ اکنون با ایمان به سوی فینال!»
در همین راستا، درگیری لفظی اخیر سرمربی تیم ملی مصر با تماشاگران آرژانتینی که پرچم اسرائیل را در استادیوم برافراشته بودند، بیش از پیش به آتش این تقابل دامن زده بود.
این اظهارات نه تنها ماهیت نگاه سیاسی به فینال جام جهانی ۲۰۲۶ را برجستهتر میکرد، بلکه نشان میداد که چگونه مستطیل سبز فوتبال به عرصهای برای یارکشیهای سیاسی و دیپلماتیک بدل شده است؛ میدانی که در آن، نتیجه بازی فراتر از یک جام، به نمادی از پیروزی سیاسی یک گفتمان در برابر گفتمان دیگر تبدیل میشود.
مطالب مرتبط
فوتبال افغانستان؛ ارزیابی تیم ملی و چشمانداز آینده
واکاوی مواضع حکومت طالبان در قبال رژیم صهیونیستی
لذا این بازی فراتر از یک مسابقه ورزشی، به نماد آشکار تقابل و شکافی عمیق در سیاست و افکار عمومی جهان پیرامون مناقشه فلسطین و اسرائیل بدل شده بود. به رغم اینکه بسیاری بر پیروزی آرژانتین امید بسته بودند، اما با کمال ناباوری، سرانجام با پیروزی مقتدرانه تیم اسپانیا، شعله امید یک بار دیگر در دل حامیان فلسطین روشن شد.
