نویسنده: ع. شکوری
اسنیکو (Sneako) با نام اصلی نیکلاس کن، یوتیوبر آمریکایی است که پس از گرویدن به اسلام و موضعگیریهای انتقادی علیه سیاست خارجی آمریکا و حمایت واشنگتن از رژیم صهیونیستی، توجه زیادی در فضای مجازی و رسانههای بینالمللی جلب کرده است. سفر اسنیکو به افغانستان و حضور او در کابل تحت حاکمیت طالبان، بار دیگر این چهره جنجالی را به کانون توجه رسانهها و کاربران شبکههای اجتماعی بازگردانده است. این سفر، علاوه بر جذابیتهای رسانهای، از منظر ارتباط میان تولیدکنندگان محتوای خارجی و حکومت طالبان نیز قابل توجه است.
اسنیکو فعالیت خود را در شبکههای اجتماعی با ویدئوهای سبک زندگی، سرگرمی و مصاحبههای خیابانی آغاز کرد، اما بهتدریج به سمت مباحث سیاسی، انتقاد از جریان اصلی رسانهها و موضوعات اجتماعی رفت و به یکی از چهرههای شناختهشده در این حوزه تبدیل شد.
اسنیکو کیست و چه تفکرات سیاسی و مذهبی دارد؟
این یوتیوبر آمریکایی بر تفاوت نقشهای جنسیتی، مردانگی سنتی و انتقاد از فمینیسم تأکید دارد. او سه سال پیش مسلمان شد و پس از آن، اسلام در هویت رسانهای و محتوای تولیدیاش جایگاه برجستهتری پیدا کرد. در اغلب مطالب منتشرشده از اسنیکو، موضوعاتی مانند اهمیت شریعت و ارزشهای اسلامی در زندگی اجتماعی، نقشهای سنتی زن و مرد در خانواده، انتقاد از فرهنگ لیبرال غربی، سیاست خارجی آمریکا و اعتراض به حمایت واشنگتن از رژیم صهیونیستی دیده میشود. مواضع ضدصهیونیستی اسنیکو موجب واکنش و انتقاد محافل حامی اسرائیل در آمریکا شده است.
در ویدئوهای منتشرشده در کانال یوتیوب اسنیکو، سفرهای متعدد او به کشورهای اسلامی و مصاحبه با شخصیتها و متفکران درباره مسائل اسلامی و نظام بینالملل دیده میشود. از جمله مصاحبههای او میتوان به گفتوگو با ذاکر نایک، مبلغ مسلمان هندی ساکن مالزی، و پروفسور جیانگ شیوچین، تحلیلگر چینی، اشاره کرد. تحلیلهای پروفسور جیانگ درباره تهاجم آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران بازتاب زیادی داشته است.
محبوبیت اسنیکو در شبکههای اجتماعی و فالورهای وی
محبوبیت این یوتیوبر آمریکایی را میتوان در چند سطح بررسی کرد. نخست، او در میان جوانان علاقهمند به محتوای ردپیل (Red Pill) مخاطبان قابل توجهی دارد. ردپیل در فضای آنلاین به مجموعهای از دیدگاهها درباره نقد فمینیسم و تأکید بر نقشهای سنتی جنسیتی اشاره دارد. دوم، اسنیکو پس از گرویدن به اسلام توانست مخاطبان جدیدی جذب کند و بخشی از دنبالکنندگان او را جوانان مسلمان تشکیل میدهند. سوم، او در فضای رسانهای و افکار عمومی آمریکا نیز چهرهای شناختهشده است. همچنین به دلیل مواضع ضدصهیونیستی و انتقاد از سیاست خارجی آمریکا، مخاطبان دیگری را به خود جلب کرده است.
اسنیکو در مجموع بیش از سه میلیون دنبالکننده در پلتفرمهایی مانند یوتیوب، ایکس و کیک (Kick) دارد. او در اینستاگرام نیز دنبالکنندگان زیادی داشت، اما حساب کاربریاش از سوی شرکت متا مسدود شد.
سفر اسنیکو به افغانستان؛ یوتیوبر آمریکایی در کابل چه کرد؟
اسنیکو در ۲۷ آبان/عقرب ۱۴۰۵ با انتشار پیامی اعلام کرد که وارد افغانستان شده است. این نخستین سفر این یوتیوبر مسلمان آمریکایی به افغانستان بود. سفر اسنیکو به کشوری که تحت حاکمیت طالبان قرار دارد، برای بسیاری از مخاطبان او شگفتآور بود و احتمالاً همین وجه متفاوت افغانستان نیز در جذابیت این مقصد برای او نقش داشته است.
او در طول چند روز اقامت در افغانستان، به مکانهای مختلف شهر کابل رفت و ویدئوهایی با مردم، بهویژه کودکان، تهیه کرد. بازدید از یک مدرسه ابتدایی دخترانه نیز از دیگر محتواهای تولیدی او در این سفر بود. این بخش از محتوای اسنیکو با انتقادهایی از سوی منتقدان حکومت طالبان مواجه شد؛ زیرا در آن به محدودیت تحصیل دختران بالاتر از پایه ششم اشارهای نشد.
بخش دیگری از محتوای تولیدی این یوتیوبر آمریکایی به مصاحبه با سخنگوی وزارت خارجه و انس حقانی، برادر وزیر کشور حکومت طالبان، اختصاص داشت. با توجه به اینکه اسنیکو از منتقدان جریان اصلی رسانههاست، به نظر میرسد گفتوگو با این دو شخصیت برای بازتاب روایتی متفاوت از روایت غالب رسانههای غربی درباره افغانستان انجام شده است.
عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه حکومت طالبان، در این مصاحبه گفت یکی از برداشتهای نادرست درباره جنگ افغانستان این است که حمله آمریکا به این کشور صرفا در واکنش به حملات ۱۱ سپتامبر انجام شد؛ درحالیکه انگیزههای ژئوپلیتیکی و ملاحظات راهبردی دستگاه امنیتی واشنگتن در آن زمان فراتر از حملات ۱۱ سپتامبر بود و افغانستان و عراق نیز در چارچوب برنامههای گستردهتر آمریکا قرار داشتند.
انس حقانی نیز در مصاحبه با اسنیکو اظهار داشت که در جریان ۲۰ سال جنگ افغانستان، حدود یک میلیون نفر جان خود را از دست دادهاند.
این یوتیوبر آمریکایی تاکنون چندین پخش زنده اینترنتی در یوتیوب از سفر خود در افغانستان انجام داده که مجموع بازدیدهای آنها به حدود ۷۰۰ هزار رسیده است. ویدئوهای ضبطشده و غیرزنده او نیز هرکدام بیش از ۱۵۰ هزار بازدید داشتهاند.
به نظر میرسد اسنیکو، این یوتیوبر مسلمان آمریکایی، از سفر به افغانستان تأثیر پذیرفته است؛ بهگونهای که در روز سوم سفر، پرچم طالبان را در حساب کاربری خود در شبکه ایکس منتشر کرد. در سوی دیگر، حکومت طالبان نیز از سفر این یوتیوبر آمریکایی به کابل خشنود به نظر میرسد؛ زیرا محتوای تولیدشده او به بازتاب روایت مطلوب این حکومت کمک کرده است. انس حقانی نیز در حساب کاربری خود با خطابکردن اسنیکو بهعنوان «برادر»، از او تشکر کرد.

اهمیت سفر اسنیکو به افغانستان برای طالبان
حکومت طالبان از حضور یوتیوبرها و تولیدکنندگان محتوای خارجی در افغانستان استقبال میکند؛ زیرا این افراد میتوانند با انتشار تصاویر، ویدئوها و روایتهای مستقیم از زندگی روزمره، به تغییر تصویر بینالمللی این کشور کمک کنند. از سوی دیگر، افغانستان نیز برای یوتیوبرهای حوزه سفر مقصدی جذاب و متفاوت است؛ ترکیبی از تاریخ، فرهنگ ناشناخته، فضای اجتماعی متفاوت و تجربه ماجراجویانه که ظرفیت جذب میلیونها بازدیدکننده مجازی را دارد.
سفر بنجامین ریچ، معروف به «بالد اند بنکراپت» (Bald and Bankrupt)، در سال ۲۰۲۲ و مایک اوکی (Mike Okay) در سال ۲۰۲۵، نمونههایی از این جذابیت هستند. ویدئوهای سفر این افراد میلیونها بازدید داشتهاند. این تجربهها نشان میدهد که افغانستان نهفقط برای گردشگران، بلکه برای مخاطبان جهانی کنجکاو درباره سفر به این کشور نیز جذابیت دارد.
در واقع، میان حکومت طالبان و بخشی از این تولیدکنندگان محتوا نوعی منفعت متقابل شکل گرفته است. یوتیوبرها به دنبال تجربهای منحصربهفرد برای جلب توجه مخاطبان خود هستند و طالبان میکوشد با بهرهگیری از ظرفیت رسانهای آنان، افغانستان را بهعنوان کشوری قابل سفر و برخوردار از ثبات و فرصتهای اقتصادی معرفی کند و تصاویر جنگ، ناامنی و بحران را از کانون توجه افکار عمومی خارج سازد.
در این میان، سفر اسنیکو (Sneako) به کابل برای حکومت طالبان ویژگی خاصی داشت؛ زیرا او علاوه بر مسلمانبودن، در برخی زمینههای فرهنگی و اجتماعی با قرائت این حکومت همپوشانی فکری دارد و بخش مهمی از محتوای تولیدیاش نیز به موضوعات اسلامی و انتقاد از نظم فرهنگی و سیاسی غرب اختصاص یافته است.
مطالب مرتبط:
سفر به افغانستان؛ چه چیزی گردشگران خارجی را جذب میکند؟
پتانسیل افغانستان در صنعت گردشگری
جمعبندی
سفر اسنیکو به افغانستان را میتوان در چارچوب تلاش حکومت طالبان برای بهرهگیری از ظرفیت رسانههای اجتماعی و ارتباط با مخاطبان خارج از کشور بررسی کرد. این سفر از یک سو برای اسنیکو فرصتی فراهم کرد تا محتوایی متفاوت و پربازدید تولید کند و از سوی دیگر، به طالبان امکان داد روایت خود از وضعیت افغانستان را از طریق یک چهره رسانهای آمریکایی به مخاطبان بینالمللی منتقل کند.
اهمیت این سفر در آن است که اسنیکو صرفا یک گردشگر خارجی نیست؛ او یک یوتیوبر آمریکایی مسلمان با مخاطبان قابل توجه و مواضع انتقادی نسبت به سیاست خارجی واشنگتن و فرهنگ لیبرال غرب است. از این منظر، همپوشانی بخشی از دیدگاههای او با مواضع طالبان، به این سفر ابعادی فراتر از گردشگری بخشیده است. به نظر میرسد سفر اسنیکو به افغانستان نمونهای از پیوند منافع رسانهای یوتیوبرهای خارجی با تلاش طالبان برای تغییر تصویر بینالمللی این کشور باشد.
ع. شکوری؛ تحلیلگر مسائل افغانستان مستقر در کابل
